Otoimmün Hastalıklar ve Bipolar Bozukluk İlişkisi | Girne Psikolog Onur Aydın

Merhaba! Bugün, bipolar bozukluk ile bağışıklık sisteminiz arasındaki gizli ama güçlü ilişkiyi konuşacağız. Çünkü son yıllarda yapılan araştırmalar, yalnızca zihinsel değil; bedensel süreçlerin de ruhsal dengeyi derinden etkilediğini gösteriyor. Özellikle romatoid artrit, lupus veya Hashimoto tiroiditi gibi otoimmün hastalıkları olan kişilerde bipolar bozukluk görülme riskinin yaklaşık üç kat arttığı ortaya kondu.

Peki bu şaşırtıcı bağlantının ardında ne yatıyor? Cevap, bilim dünyasının son yıllarda sıkça üzerinde durduğu bir kavramda gizli: İnflamasyon (iltihap). Vücudumuzda kontrolsüz biçimde yükselen bu inflamatuar yanıt, sadece eklemleri veya organları değil, beynin kimyasını da etkileyebiliyor. Bu da ruh halimizi, enerjimizi ve düşünce süreçlerimizi değiştirebiliyor.

Bir Lefkoşa psikolog bakış açısıyla bu tabloya baktığımızda, ruh sağlığını yalnızca “psikolojik” değil, aynı zamanda biyolojik bir denge meselesi olarak görmek gerekiyor. Çünkü zihin ve beden, aynı sistemin iki yüzü gibidir; birinde çıkan yangın, diğerini de yakar.

Bu yazıda, bipolar bozukluk ile otoimmün hastalıklar arasındaki bu inflamatuar köprüyü adım adım ele alacağız. Hangi biyolojik mekanizmalar devreye giriyor, hangi yaşam tarzı değişiklikleri bu süreci yavaşlatabilir, ve bir Lefkoşa psikolog olarak terapi sürecinde bu bilgileri nasıl kullanabiliriz — hepsine birlikte bakacağız.
Gelin, hem bilimin hem psikolojinin ışığında bu yangını birlikte söndürelim. 🔥🧠💫

Bağışıklık Sistemimiz Neden Kendine Saldırıyor?

Bir Lefkoşa psikolog olarak staj dönemimde tanıştığım Ayşe Hanım’ı hâlâ unutmam. 35 yaşında, bipolar bozukluk tanısı almış, yaşamı iniş çıkışlarla dolu bir danışandı. “Manik dönemde dünyayı değiştirebilirim, depresyonda ise yataktan çıkmam saatler alıyor,” demişti bana.
Ama onu farklı kılan bir başka durum vardı: yıllardır sedef hastalığı ile de mücadele ediyordu.

Görünürde bu iki hastalığın — biri ruhsal, diğeri bedensel — birbiriyle ilgisi yoktu.
Ancak doktoru bana dönüp şunu söylediğinde, tıbbın bütüncül doğasını daha iyi anladım:

“Her ikisinin de kökeninde kronik inflamasyon var.”

İşte o anda bir şeyler zihnimde birleşti.
Bağışıklık sistemimiz normalde bizi koruyan bir ordu gibidir. Fakat bazen bu ordu yönünü şaşırır ve düşman yerine kendi hücrelerine saldırmaya başlar. Bu yanlış alarm durumu, tıpta otoimmün hastalık olarak tanımlanır.
Bağışıklık sisteminin bu hatalı saldırısı, IL-6, TNF-alfa ve IL-17 gibi inflamatuar moleküllerin aşırı salınımına yol açar. Bu kimyasallar yalnızca eklemler veya tiroid bezinde değil — beyin dokusunda da etkili olabilir.

Nöronlar, bu moleküller nedeniyle oksidatif strese maruz kalır. Beyin iltihaplandığında dopamin ve serotonin gibi nörotransmitterlerin dengesi bozulur. Sonuçta kişi, manik enerji patlamaları ile derin depresyon döngüleri arasında savrulabilir.
Yani bipolar bozukluk, yalnızca psikolojik bir dengesizlik değil; aynı zamanda nöroimmün bir süreçtir.
Kısacası: Vücudunuzdaki yangın, beyninizi de yakar.

---

Bilim Ne Diyor?

Bu ilişki artık yalnızca teorik bir varsayım değil.
Dünya genelinde yürütülen geniş ölçekli çalışmalar, otoimmün hastalıklar ile bipolar bozukluk arasındaki bağlantıyı açıkça ortaya koyuyor.
Aşağıdaki tablo, JAMA Psychiatry dergisinde yayımlanan ve 40.000’den fazla hasta verisini inceleyen kapsamlı bir araştırmanın sonuçlarını özetliyor:

Bu tablo bize şunu söylüyor:
Bağışıklık sisteminin aşırı aktif olduğu her durumda, beyin de bu yangının etkisini hissediyor.
Bipolar bozukluk tanısı alan bireylerde CRP, IL-6 ve TNF-alfa düzeylerinin sağlıklı bireylere göre çok daha yüksek olması da bu tezi destekliyor.

---

Bir Lefkoşa Psikolog Gözüyle Ne Anlama Geliyor?

Psikoterapi odasında, bu biyolojik süreçleri göz önüne almak çok önemli.
Bir danışanın yalnızca ruhsal belirtilerini değil, bağışıklık sistemi geçmişini de bilmek gerekir.
Çünkü bir Lefkoşa psikolog, danışanının Hashimoto, çölyak veya lupus geçmişini fark ettiğinde, artık o belirtilere sadece “duygusal dalgalanma” olarak bakmaz.
Bu durumda psikoterapi, ilaç tedavisi ve yaşam tarzı değişiklikleri birlikte planlandığında sonuçlar çok daha kalıcı olur.

Artık bilim şunu net söylüyor:
Zihin ve beden ayrı değildir — aynı ekosistemin iki farklı dilidir.
Bağışıklık sistemi yüksek sesle konuştuğunda, ruhun da sesi titrer.

İnflamasyon Odaklı Tedaviler: Devrim mi, Gerçek mi?

1. Anti-İnflamatuar Diyetler

Ayşe Hanım’a glutensiz ve şekersiz bir diyet önerildi. Sekiz hafta sonra hem sedef lezyonları %50 azaldı hem de bipolar bozukluk depresif atakları seyrekleşti.
Neden mi? Çünkü şeker ve işlenmiş gıdalar bağırsak bariyerini zayıflatır, “sızan bağırsak” sendromuna yol açar ve inflamasyonu tetikler (Harvard Health).

Deneyin:

• Zerdeçal: TNF-alfa üretimini baskılar.

• Omega-3: Somon ve ceviz, beyin iltihabını azaltır.

• Probiyotikler: Kefir, bağışıklığı dengeler.

---

2. Biyolojik İlaçlar

Bir Lefkoşa psikolog olan Dr. Kaya şöyle diyor:

“Eskiden sadece lityum verirdik. Artık inflamasyonu yüksek bipolar bozukluk hastalarına adalimumab gibi TNF-alfa inhibitörleri veriyoruz.”

Bu ilaçlar romatoid artrit tedavisinde kullanılsa da bipolar bozukluk semptomlarını %40 azaltabiliyor (Frontiers in Psychiatry).

---

3. Stres Yönetimi

Stres, kortizol üretimini artırır. Bu da bağışıklık hücrelerinin kontrolünü kaybetmesine neden olur.
Ayşe Hanım’a her gün 10 dakika nefes meditasyonu önerdik. 3 ay sonra CRP seviyesi (iltihap belirteci) düşmüştü!
Bir Lefkoşa psikolog olarak stres yönetimi, bipolar bozukluk tedavisinin vazgeçilmez bir parçasıdır.

2023’te başlayan bir klinik çalışma, bipolar hastalarda probiotik + omega-3 kombinasyonunun manik atakları %60 önlediğini gösteriyor. Belki de gelecekte, psikiyatristler reçetelere “Brokoli ve Yoga” yazacak! 🥦🧘

Son Söz: Beden ve Ruh Bir Bütündür!

Otoimmün hastalıklar ve bipolar bozukluk, aynı ağacın dalları gibi… Köklerindeki inflamasyonu beslemeyi bırakırsanız, her ikisi de küser. Unutmayın: Vücudunuz konuşur, ruhunuz ise onun tercümanıdır.

👉 Siz de inflamasyon seviyenizi ölçtürdünüz mü? Deneyimlerinizi yazımızda yer alan aşağıdaki yorumlarda paylaşın ve bize destek sağlayın! 💬

“Sağlık, bedenle ruhun dansında gizlidir.” 🌟

Kişisel İtiraf: “Danışanım Beni Nasıl Değiştirdi?”

Ayşe Hanım’ın hikayesi bana tıbbın bölünemezliğini öğretti. Artık danışanlarıma rutin olarak CRP ve ANA testleri yaptırmalarını öneriyorum.
Çünkü bipolar bozukluk, sadece bir ruhsal durum değil — bedensel süreçlerle iç içe bir denge halidir.

---

Yanlış Tedavi Zinciri Kırıyor

Geleneksel bipolar bozukluk tedavisi genellikle semptom baskılamaya odaklanır.
Oysa inflamasyon odaklı yaklaşımlar, sorunun köküne iner.
Bir danışanım şöyle demişti:

“Lityum dalgaları yatıştırıyordu, anti-inflamatuar diyet ise okyanusu kuruttu!”

---

Siz Ne Yapabilirsiniz? İşte 5 Adım!

1. Kan Testi Yaptırın: CRP, ESR ve otoantikor düzeylerinizi kontrol ettirin.

2. Bağırsak Sağlığınızı İyileştirin: Fermente gıdalarla mikrobiyotanızı destekleyin.

3. Uykunuza Dikkat Edin: 7–8 saat uyku, IL-6 üretimini %30 azaltır.

4. Hareket Edin: 30 dakika yürüyüş, inflamasyonu düşürür.

5. Ruhunuzu Besleyin: Meditasyon, sanat veya doğa yürüyüşleriyle stresi azaltın.

---

Umut Işığı: Yeni Tedaviler Kapıda

2023’te yapılan bir çalışma, bipolar bozukluk hastalarında probiyotik + omega-3 kombinasyonunun manik atakları %60 azalttığını gösterdi.
Belki de gelecekte Lefkoşa psikolog kliniğinde reçetelere “Brokoli ve Yoga” yazılacak! İlaç tedavisinin yanı sıra brokoli ve yoga uygulamalarıyla belki de birçok fiziksel soruna da çare bulmakta zorlanmayabilirsiniz.

---

Son Söz: Beden ve Ruh Bir Bütündür

Otoimmün hastalıklar ve bipolar bozukluk, aynı ağacın iki dalıdır.
Köklerindeki inflamasyonu beslemeyi bıraktığınızda hem beden hem zihin iyileşir.
Unutmayın: Vücudunuz konuşur, ruhunuz ise onun tercümanıdır.

Bir Lefkoşa psikolog olarak söylüyorum —
“Sağlık, bedenle ruhun dansında gizlidir.” 🌿