Panik atak, kişinin aniden ve yoğun biçimde korku, kaygı veya rahatsızlık hissetmesine neden olan bir durumdur. Panik atak sırasında ortaya çıkan belirtiler hem psikolojik hem de fiziksel olabilir. Kalp çarpıntısı, nefes alamama hissi, göğüste sıkışma, baş dönmesi, terleme, titreme, uyuşma, sıcak basması ve kontrolü kaybetme korkusu en sık karşılaşılan belirtiler arasında yer alır.
Panik atak yaşayan kişi, o sırada bedeninde meydana gelen değişimleri oldukça yoğun biçimde hissedebilir. Özellikle ilk kez panik atak yaşayan kişiler, yaşadıkları belirtileri ciddi bir fiziksel hastalıkla ilişkilendirebilir. Kalbin hızlı atması kalp krizi korkusuna, baş dönmesi bayılma korkusuna, nefes alışverişindeki değişiklikler ise boğulma veya nefessiz kalma korkusuna neden olabilir.
Panik atakların tekrar etmesi, kişinin yalnızca atak sırasında değil, ataklar arasında da kaygı yaşamasına yol açabilir. “Tekrar olacak mı?”, “Ya dışarıdayken başlarsa?”, “Ya kimse bana yardım edemezse?” gibi düşünceler zaman içerisinde kişinin günlük yaşamını sınırlandırabilir.
Bazı kişiler panik atak geçirdikleri yerlerden uzak durmaya başlayabilir. Toplu taşıma kullanmamak, alışveriş merkezlerine gitmemek, yalnız dışarı çıkmamak, kalabalık ortamlardan kaçınmak veya sürekli yanında güvendiği bir kişinin bulunmasını istemek bu duruma örnek olarak verilebilir.
Panik atak terapisi, kişinin yalnızca atak sırasında yaşadığı belirtilere değil, panik ataklarla ilişkili düşüncelerine, korkularına, kaçınma davranışlarına ve güvenlik arayışlarına da odaklanan kapsamlı bir psikoterapi sürecidir.
Girne’de panik atak, yoğun kaygı veya panik bozukluk nedeniyle psikolojik destek arayan kişiler için bir Girne psikolog ile görüşmek, yaşanan belirtilerin değerlendirilmesi ve kişiye uygun bir terapi planının oluşturulması açısından önemli bir başlangıç olabilir.
Panik Atak Nedir?
Panik atak, çoğunlukla aniden başlayan yoğun korku veya yoğun kaygı dönemidir. Kişi o sırada gerçek bir tehlike bulunmasa bile bedeninin ve zihninin ciddi bir tehdit varmış gibi tepki verdiğini hissedebilir.
Panik atağın en dikkat çekici özelliklerinden biri, fiziksel belirtilerin çok güçlü olabilmesidir. Kişi kalbinin çok hızlı attığını, nefesinin yetmediğini, başının döndüğünü veya kontrolünü kaybetmek üzere olduğunu düşünebilir.
Bu belirtiler kişinin yaşadığı korkuyu artırabilir.
Örneğin kişi kalbinin hızlandığını fark eder:
“Kalbim çok hızlı atıyor.”
Ardından:
“Kalbimde ciddi bir sorun var.”
diye düşünebilir.
Bu düşünce kaygıyı artırır. Kaygının artmasıyla birlikte kalp atışı daha da hızlanabilir. Kişi bu yeni bedensel değişimi de tehlike olarak yorumlayabilir.
Böylece:
Bedensel belirti → tehdit düşüncesi → kaygı → daha yoğun bedensel belirti → daha fazla korku
şeklinde bir döngü meydana gelebilir.
Panik atak terapisinde üzerinde çalışılan temel konulardan biri de bu döngünün anlaşılmasıdır.
Panik Atak Belirtileri Nelerdir?
Panik atak belirtileri kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bazı kişilerde fiziksel belirtiler daha belirgin olurken bazı kişilerde yoğun korku, kontrolü kaybetme düşüncesi veya çevreyi farklı algılama gibi psikolojik belirtiler ön plana çıkabilir.
Panik atak sırasında görülebilen belirtiler arasında şunlar bulunmaktadır:
- Kalp çarpıntısı
- Kalp atışlarının hızlandığını hissetme
- Terleme
- Titreme
- Nefes almakta zorlanma hissi
- Göğüste sıkışma
- Göğüste rahatsızlık hissi
- Boğuluyor gibi hissetme
- Baş dönmesi
- Sersemlik
- Dengesizlik hissi
- Mide bulantısı
- Üşüme
- Sıcak basması
- Ellerde veya vücudun bazı bölgelerinde uyuşma
- Karıncalanma
- Gerçek dışılık hissi
- Çevreye yabancılaşma hissi
- Kendine yabancılaşma hissi
- Kontrolü kaybetme korkusu
- Bayılma korkusu
- Ölüm korkusu
- Yoğun bir tehlike hissi
- “Bir şeyler ters gidiyor” düşüncesi
Panik atak sırasında kişi bu belirtilerin tamamını yaşamak zorunda değildir. Belirtilerin şiddeti ve kombinasyonu kişiden kişiye değişebilir.
Ayrıca benzer fiziksel belirtiler farklı sağlık sorunlarında da görülebileceğinden, özellikle ilk kez ortaya çıkan veya şiddetli fiziksel belirtilerin yalnızca panik atak olarak değerlendirilmemesi gerekir. Gerekli durumlarda tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.
Panik Atak ile Panik Bozukluk Arasındaki Fark
Panik atak ve panik bozukluk aynı kavramlar değildir.
Panik atak, yoğun korku ve kaygının eşlik ettiği bir atak şeklinde ortaya çıkabilir. Bir kişi hayatında bir veya birkaç kez panik atak yaşayabilir ve bu durum tek başına panik bozukluk tanısı anlamına gelmez.
Panik bozuklukta ise tekrarlayan panik atakların yanı sıra kişinin yeni bir atak geçirme konusunda sürekli kaygı yaşaması veya atakların olası sonuçlarından korkması söz konusu olabilir.
Kişi zaman içerisinde davranışlarını değiştirmeye başlayabilir.
Örneğin:
“Tek başıma dışarı çıkmayayım.”
“Alışveriş merkezine gitmeyeyim.”
“Uzak bir yere gitmeyeyim.”
“Yanımda biri olmazsa kötü bir şey olabilir.”
“Kalabalıkta panik geçirirsem çıkamam.”
gibi düşünceler kişinin yaşamını giderek sınırlandırabilir.
Bu nedenle panik atak terapisinde yalnızca atakların kendisine değil, kişinin ataklara yüklediği anlamlara ve bunların günlük yaşam üzerindeki etkilerine de bakılır.
Panik Atak Neden Olur?
Panik atağın tek ve herkes için geçerli bir nedeni yoktur.
Panik belirtilerinin ortaya çıkmasında biyolojik, psikolojik ve çevresel birçok faktör rol oynayabilir.
Uzun süreli stres, yoğun kaygı, önemli yaşam değişiklikleri, travmatik yaşantılar, uyku düzensizlikleri, aşırı zihinsel yük, kişinin bedensel duyumlara karşı hassas olması ve bazı psikolojik sorunlar panik belirtilerinin ortaya çıkmasında etkili olabilir.
Bununla birlikte bazı kişiler ilk panik ataklarının nedenini açıkça belirleyemeyebilir.
Kişi:
“Hayatımda her şey yolundaydı, neden bir anda böyle oldu?”
diye düşünebilir.
Bu durum panik ataklarda oldukça sık karşılaşılan bir deneyimdir.
Bazen kişi ilk atağı yaşadıktan sonra asıl korku kaynağı olarak atağın kendisini görmeye başlayabilir. Böylece “Neden oldu?” sorusundan çok “Tekrar olursa ne yaparım?” düşüncesi ön plana çıkabilir.
Stres ve Panik Atak İlişkisi
Günlük yaşamda uzun süre devam eden stres, kişinin zihinsel ve fiziksel olarak sürekli tetikte olmasına neden olabilir.
İş sorunları, ilişki problemleri, ailevi sorumluluklar, ekonomik kaygılar, yaşam değişiklikleri, belirsizlikler veya yoğun çalışma temposu kişinin stres düzeyini artırabilir.
Uzun süreli stres altında kişi bedenindeki küçük değişimleri daha fazla fark etmeye başlayabilir.
Örneğin normal bir kalp atışı değişikliği veya kısa süreli baş dönmesi bile kişi tarafından önemli bir tehdit olarak algılanabilir.
Bu noktada panik atağın kendisi kadar kişinin bedensel duyumları yorumlama biçimi de önem kazanır.
Panik atak terapisi sırasında kişinin stres kaynaklarının belirlenmesi ve stresle başa çıkma becerilerinin geliştirilmesi de terapi sürecinin önemli parçalarından biri olabilir.
Panik Atak ve Anksiyete Arasındaki İlişki
Panik atak ve anksiyete birbiriyle ilişkili olmakla birlikte aynı şey değildir.
Anksiyete çoğunlukla gelecekte ortaya çıkabilecek olası tehditlerle ilgili endişe, korku ve huzursuzluk durumunu ifade ederken panik atak daha yoğun ve ani bir korku dalgası şeklinde ortaya çıkabilir.
Yoğun anksiyete yaşayan kişi:
“Ya kötü bir şey olursa?”
“Ya baş edemezsem?”
“Ya kontrolümü kaybedersem?”
gibi düşünceler yaşayabilir.
Panik atakta ise korkunun yoğunluğu çok daha kısa bir zaman içerisinde artabilir.
Bu nedenle panik atak yaşayan kişiler zaman içerisinde genel kaygı düzeylerinde de artış yaşayabilir.
Terapi sürecinde hem panik belirtileri hem de kişinin genel anksiyete düzeyi birlikte değerlendirilebilir.
Panik Atak Döngüsü Nasıl Oluşur?
Panik atağı anlamanın en önemli yollarından biri panik döngüsünü anlamaktır.
Döngü çoğu zaman şu şekilde ilerleyebilir:
1. Bedensel bir duyum ortaya çıkar
Kişi kalbinin hızlandığını, başının döndüğünü veya nefesinin değiştiğini fark eder.
2. Kişi bu duyumu tehlike olarak yorumlar
“Bir şey oluyor.”
“Kalbimde sorun var.”
“Bayılacağım.”
gibi düşünceler ortaya çıkabilir.
3. Kaygı yükselir
Tehlike algısı arttıkça korku ve kaygı da artabilir.
4. Bedensel belirtiler yoğunlaşabilir
Kaygının artmasıyla birlikte kişi bedenindeki değişimleri daha fazla hissedebilir.
5. Kişi belirtileri daha büyük bir tehlike olarak yorumlayabilir
“Giderek kötüleşiyorum.”
“Kontrolü kaybediyorum.”
gibi düşünceler ortaya çıkabilir.
6. Kaçınma veya güvenlik davranışı gelişebilir
Kişi bulunduğu ortamdan çıkabilir, bir yakınını arayabilir veya gelecekte benzer ortamlardan kaçınmaya başlayabilir.
Terapi sürecinde bu döngünün hangi noktalarında müdahale edilebileceği üzerinde çalışılır.
Panik Atak Neden Bu Kadar Korkutucu Hissedilir?
Panik atağın korkutucu olmasının temel nedenlerinden biri, kişinin yaşadığı fiziksel belirtilerin gerçek olmasıdır.
Kişi gerçekten kalp çarpıntısı yaşayabilir.
Gerçekten terleyebilir.
Gerçekten başı dönebilir.
Gerçekten nefes alışverişinin değiştiğini hissedebilir.
Bu nedenle “Bunların hepsi kafanda” demek doğru bir yaklaşım değildir.
Yaşanan bedensel belirtiler gerçektir. Ancak önemli olan bu belirtilerin ne anlama geldiğidir.
Örneğin kalbin hızlanması otomatik olarak tehlikeli bir durum olduğu anlamına gelmez. Kaygı sırasında bedenin alarm sistemi çeşitli fiziksel değişikliklere neden olabilir.
Panik atak terapisinde kişinin bu belirtileri daha doğru biçimde anlamlandırması hedeflenebilir.
Panik Atak Sırasında Ölüm Korkusu
Panik atak yaşayan kişilerin önemli bir bölümü atak sırasında ölüm korkusu yaşayabilir.
Kişi:
“Şimdi kötü bir şey olacak.”
“Bir hastalık geçiriyorum.”
“Hayatım tehlikede.”
gibi düşünceler yaşayabilir.
Bu düşünceler oldukça yoğun hissedilebilir.
Terapi sürecinde kişinin bu düşünceleri otomatik düşünce olarak fark etmesi ve düşüncenin kanıtlarını değerlendirmesi üzerinde çalışılabilir.
Buradaki amaç kişinin fiziksel belirtilerini küçümsemek değildir. Tam tersine belirtileri doğru değerlendirebilmesini sağlamaktır.
Yeni başlayan, şiddetli veya açıklanamayan fiziksel belirtilerde uygun tıbbi değerlendirme her zaman önemlidir.
Panik Atak Sırasında Kontrolü Kaybetme Korkusu
Panik atağın bir diğer yaygın özelliği kontrolü kaybetme korkusudur.
Kişi:
“Ya kendimi kontrol edemezsem?”
“Ya ne yaptığımı bilemezsem?”
“Ya insanların içinde kötü bir şey yaparsam?”
gibi düşünceler yaşayabilir.
Bu korku kişinin kendisini sürekli gözlemlemesine neden olabilir.
Kişi konuşmasını, davranışlarını, kalp atışlarını ve nefesini kontrol etmeye başlayabilir.
Ancak sürekli kontrol etme davranışı paradoksal biçimde kaygının daha fazla fark edilmesine neden olabilir.
Terapi sürecinde kişinin sürekli kendisini kontrol etme ihtiyacı da ele alınabilir.
Panik Atak ve Kaçınma Davranışları
Panik atak yaşayan kişiler zaman içerisinde kendilerini rahatlatmak için bazı kaçınma davranışları geliştirebilir.
Örneğin:
- Asansöre binmemek
- Uçak yolculuğundan kaçınmak
- Toplu taşıma kullanmamak
- Tek başına dışarı çıkmamak
- Kalabalık yerlere gitmemek
- Sinema veya tiyatro gibi ortamlardan kaçınmak
- Uzun süre trafikte kalmaktan kaçınmak
- Evden çok uzaklaşmamak
- Tek başına uyumak istememek
- Sürekli yanında bir yakınının bulunmasını istemek
Bu davranışlar kısa vadede rahatlama sağlayabilir.
Ancak kişi kaçındığı ortamda aslında başa çıkabileceğini deneyimleme fırsatını kaybedebilir.
Böylece:
“İyi ki gitmedim, yoksa kesin panik geçirirdim.”
şeklinde bir düşünce oluşabilir.
Bu düşünce kaçınmayı güçlendirebilir.
Bu nedenle panik atak terapisinde kaçınma davranışlarının fark edilmesi ve uygun olduğunda kademeli olarak azaltılması önemli bir çalışma alanıdır.
Güvenlik Davranışları Nedir?
Kaçınma davranışlarının yanı sıra bazı kişiler güvenlik davranışları geliştirebilir.
Güvenlik davranışları, kişinin korktuğu durumda kendisini güvende hissetmek için başvurduğu davranışlardır.
Örneğin:
“Yanımda su olursa bir şey olmaz.”
“Yanımda biri olursa panik yaşamam.”
“Çıkış kapısına yakın oturmalıyım.”
“Telefonum mutlaka elimde olmalı.”
“İlaç yanımda olursa güvendeyim.”
gibi davranışlar kişinin kaygısını kısa vadede azaltabilir.
Ancak kişi zaman içerisinde bu araçlar olmadan baş edemeyeceğine inanabilir.
Terapi sürecinde kişinin hangi güvenlik davranışlarını kullandığı belirlenebilir ve bunların kaygı döngüsünü nasıl etkilediği incelenebilir.
Panik Atak Terapisi Nasıl Yapılır?
Panik atak terapisi standart ve herkese aynı şekilde uygulanan bir süreç değildir.
İlk görüşmelerde kişinin yaşadığı belirtiler ayrıntılı biçimde değerlendirilir.
Terapist aşağıdaki konular hakkında bilgi edinmeye çalışabilir:
- İlk panik atağın ne zaman yaşandığı
- Panik atakların ne sıklıkta meydana geldiği
- Atakların hangi ortamlarda ortaya çıktığı
- Atak sırasında hangi düşüncelerin ortaya çıktığı
- Kişinin bedensel belirtileri nasıl yorumladığı
- Hangi durumlardan kaçındığı
- Hangi güvenlik davranışlarını kullandığı
- Panik atakların günlük yaşamı nasıl etkilediği
- Eşlik eden anksiyete veya başka psikolojik belirtilerin olup olmadığı
Bu değerlendirmeden sonra kişinin ihtiyaçlarına uygun bir terapi planı oluşturulabilir.
Bilişsel Davranışçı Terapi ile Panik Atak Tedavisi
Bilişsel davranışçı terapi, panik atak ve panik bozuklukta kullanılan önemli psikoterapi yaklaşımlarından biridir.
BDT yaklaşımında kişinin düşünceleri, duyguları, bedensel tepkileri ve davranışları arasındaki ilişki incelenir.
Örneğin:
Bedensel duyum: Kalp hızlandı.
Otomatik düşünce: “Kalbimde ciddi bir sorun var.”
Duygu: Yoğun korku.
Davranış: Ortamdan kaçma.
Kısa vadeli sonuç: Rahatlama.
Uzun vadeli sonuç: “Kaçmasaydım baş edemezdim.” inancının güçlenmesi.
Bu döngü üzerinde çalışıldığında kişinin panik belirtilerine verdiği tepki değiştirilebilir.
Amaç kişinin hiçbir zaman kaygı yaşamamasını sağlamak değil, kaygı yaşadığında bununla daha sağlıklı biçimde baş edebilmesini sağlamaktır.
Panik Atak Terapisinde Otomatik Düşünceler
Panik atak sırasında ortaya çıkan düşünceler çoğu zaman çok hızlıdır.
Kişi düşüncesini fark etmeden yalnızca korkuyu hissedebilir.
Örneğin:
“Başım dönüyor.”
dediği anda zihninden:
“Bayılacağım.”
düşüncesi geçmiş olabilir.
Ya da:
“Kalbim hızlandı.”
duyumunun hemen ardından:
“Kalp krizi geçiriyorum.”
düşüncesi ortaya çıkabilir.
Terapi sürecinde bu otomatik düşüncelerin fark edilmesi ve değerlendirilmesi üzerinde çalışılabilir.
Şu sorular kullanılabilir:
- Şu anda zihnimden ne geçiyor?
- Bu düşüncenin kanıtı nedir?
- Alternatif bir açıklama olabilir mi?
- Daha önce benzer bir durum yaşadığımda ne oldu?
- Şu anki bedensel duyumu neden doğrudan tehlike olarak yorumluyorum?
- Bu düşünce kaygımı nasıl etkiliyor?
Bu çalışmalar kişinin düşüncelerine daha esnek yaklaşmasına yardımcı olabilir.
Panik Atak Terapisinde Maruz Bırakma
Maruz bırakma çalışmaları, kişinin korktuğu durumlardan sürekli kaçınması halinde terapi sürecinin önemli bir parçası olabilir.
Maruz bırakmanın amacı kişiyi korktuğu bir durumla aniden karşı karşıya bırakmak değildir.
Çalışma genellikle kademeli ve planlı şekilde yapılır.
Örneğin kişi toplu taşıma kullanmaktan korkuyorsa, terapist ve danışan birlikte uygun bir aşamalı plan oluşturabilir.
Kişinin korku düzeyi, güvenlik davranışları ve terapi hedefleri dikkate alınarak ilerlenir.
Bazı durumlarda kişinin panik belirtilerinden korkma biçimi üzerinde de çalışılabilir.
Bu çalışmalar mutlaka kişinin ihtiyaçları ve terapötik değerlendirme doğrultusunda planlanmalıdır.
Panik Atak Terapisinde Nefes Çalışmaları
Panik sırasında kişi nefesine aşırı derecede odaklanabilir.
“Nefesim yetmiyor.”
“Doğru nefes alamıyorum.”
“Boğulacağım.”
gibi düşünceler ortaya çıkabilir.
Terapi sürecinde kişinin nefes alışverişini daha sakin biçimde gözlemlemesi ve nefesle ilgili kaygılarını anlaması üzerinde çalışılabilir.
Nefes çalışmaları bazı kişilerde bedensel gerginliği azaltmaya yardımcı olabilir.
Ancak nefes egzersizlerini panik atağı “anında durduracak bir yöntem” olarak görmek yerine, kişinin bedenini daha sakin biçimde düzenlemesine ve bedensel duyumlara verdiği tepkiyi değiştirmesine yardımcı olan bir beceri olarak değerlendirmek daha uygundur.
Panik Atak Sırasında Ne Yapılabilir?
Panik belirtileri ortaya çıktığında kişinin öncelikle yaşadığı deneyimi fark etmesi önemlidir.
Kişi kendisine:
“Şu anda kaygım yükseliyor.”
“Bedenimde yoğun belirtiler hissediyorum.”
“Bu belirtileri hemen felaket olarak yorumlamak zorunda değilim.”
“Kaygı yükselip zaman içerisinde azalabilir.”
gibi daha dengeli ifadeler kullanmayı deneyebilir.
Bulunduğu ortamdan hemen kaçmak yerine, eğer güvenli ve uygun ise belirtilerin yükselip azalmasına izin vermeyi öğrenmek terapi sürecinin hedeflerinden biri olabilir.
Ancak kişinin yaşadığı fiziksel belirtilerin ilk kez ortaya çıkması, alışılmadık olması veya ciddi nitelikte olması durumunda tıbbi değerlendirme ihmal edilmemelidir.
Panik Atak Sonrası Ne Olur?
Panik atak sona erdikten sonra kişi bir süre yorgun, gergin veya huzursuz hissedebilir.
Bazı kişiler atak sonrasında yaşadıklarını tekrar tekrar düşünür.
“Acaba neden oldu?”
“Tekrar ne zaman olacak?”
“Bir dahaki sefer daha kötü olursa ne yapacağım?”
gibi düşünceler ortaya çıkabilir.
Bu durum yeni bir kaygı döngüsünün başlamasına neden olabilir.
Kişi gün boyunca bedenini takip etmeye başlayabilir.
“Kalbim nasıl?”
“Başım dönüyor mu?”
“Nefesim normal mi?”
şeklinde sürekli kontrol davranışları geliştirebilir.
Bu nedenle terapi sürecinde yalnızca panik atağın kendisi değil, atak sonrasında ortaya çıkan beklenti kaygısı da ele alınabilir.
Yeni Bir Panik Atak Geçirme Korkusu
Panik atak yaşayan kişilerin en sık dile getirdiği sorunlardan biri yeni bir atak geçirme korkusudur.
Kişi daha önce yaşadığı atağın gerçekleştiği ortama tekrar girdiğinde kaygılanabilir.
Örneğin ilk atağını markette yaşayan bir kişi daha sonra markete girerken:
“Ya yine olursa?”
diye düşünebilir.
Bu düşünce kaygıyı artırabilir.
Kaygının artması kişinin bedensel belirtilerini daha fazla fark etmesine neden olabilir.
Kişi:
“Bak, yine başlıyor.”
diye düşünerek daha fazla korkabilir.
Böylece beklenti kaygısı yeni bir panik döngüsünün oluşmasına katkıda bulunabilir.
Terapi sürecinde bu döngünün kırılması önemli hedeflerden biridir.
Panik Atak ve Agorafobi
Bazı kişiler panik atak yaşadıktan sonra kaçmanın veya yardım almanın zor olduğunu düşündükleri ortamlardan kaçınmaya başlayabilir.
Bu durum agorafobiyle ilişkili olabilir.
Örneğin kişi:
- Kalabalık alışveriş merkezlerinden
- Toplu taşıma araçlarından
- Uçaklardan
- Uzun yolculuklardan
- Trafikte sıkışmaktan
- Sinema veya tiyatro salonlarından
- Büyük açık alanlardan
- Evden uzaklaşmaktan
kaçınabilir.
Her kaçınma davranışı agorafobi anlamına gelmez. Ancak kaçınmalar kişinin yaşam alanını belirgin biçimde sınırlandırıyorsa profesyonel değerlendirme faydalı olabilir.
Panik Atak Günlük Yaşamı Nasıl Etkiler?
Panik atak yalnızca kişinin ruhsal durumunu değil, günlük yaşamını da etkileyebilir.
Kişi işine veya eğitimine gitmekte zorlanabilir.
Sosyal aktivitelerini azaltabilir.
Seyahat etmekten vazgeçebilir.
Arkadaşlarıyla buluşmaktan kaçınabilir.
Tek başına dışarı çıkmak istemeyebilir.
Bazı kişiler sürekli sağlık kontrolü yaptırma ihtiyacı hissedebilir.
Bu davranışlar kişinin yaşam alanının giderek daralmasına neden olabilir.
Terapi sürecinin önemli hedeflerinden biri de kişinin hayatını yeniden panik korkusunun yönlendirmediği bir noktaya taşımaktır.
Panik Atak İlişkileri Etkiler mi?
Panik atak yaşayan kişinin çevresindeki insanlarla ilişkileri de etkilenebilir.
Kişi sürekli yakınlarından destek istemeye başlayabilir.
“Benimle gelir misin?”
“Yalnız kalmak istemiyorum.”
“Beni yalnız bırakma.”
gibi talepler artabilir.
Yakınları başlangıçta destek olmak amacıyla bu talepleri karşılayabilir.
Ancak zaman içerisinde hem kişi hem de yakınları yorulabilir.
Terapi sürecinde kişinin destek ihtiyacını tamamen ortadan kaldırmak değil, kendi başına baş etme becerilerini güçlendirmek hedeflenebilir.
Panik Atak ve Sağlık Kaygısı
Panik atak yaşayan bazı kişiler bedenlerini sürekli kontrol etmeye başlayabilir.
Kalp atışını takip etmek, tansiyonu sık sık ölçmek, internette belirtileri araştırmak veya en küçük fiziksel değişikliği ciddi bir hastalıkla ilişkilendirmek sağlık kaygısını artırabilir.
Örneğin kişi hafif bir baş dönmesi yaşadığında internette saatlerce araştırma yapabilir.
Araştırma kısa süreli rahatlama sağlayabilir.
Fakat bir süre sonra başka bir belirti fark edildiğinde tekrar araştırma ihtiyacı ortaya çıkabilir.
Bu durum bir güvence arama döngüsüne dönüşebilir.
Terapi sürecinde sağlıkla ilgili düşünceler, belirsizliğe tolerans ve güvence arama davranışları da ele alınabilir.
Panik Atak Terapisi Ne Kadar Sürer?
Panik atak terapisinin kaç seans süreceği kişiden kişiye değişir.
Her danışanın panik belirtilerinin şiddeti, süresi, yaşam koşulları ve eşlik eden sorunları farklıdır.
Terapi süresini etkileyebilecek faktörlerden bazıları şunlardır:
- Panik atakların sıklığı
- Belirtilerin şiddeti
- Kaçınma davranışlarının düzeyi
- Güvenlik davranışlarının sayısı
- Eşlik eden anksiyete belirtileri
- Depresif belirtiler gibi eşlik eden psikolojik sorunlar
- Kişinin terapiye katılımı
- Terapi hedeflerinin kapsamı
- Günlük yaşam koşulları
Bu nedenle “Panik atak kaç seansta geçer?” sorusuna herkes için geçerli tek bir cevap vermek mümkün değildir.
Terapi süreci değerlendirmeye göre şekillendirilir.
Panik Atak Tamamen Geçer mi?
Panik atak yaşayan birçok kişi belirtilerinin azalmasını ve günlük yaşamlarının yeniden düzenlenmesini hedefler.
Psikoterapi sürecinde kişinin panik belirtilerini tanıması, düşünce ve davranışlarını değiştirmesi, kaçınma davranışlarını azaltması ve kaygıya karşı toleransını geliştirmesi mümkün olabilir.
Ancak terapiyi yalnızca “bir daha asla kaygı yaşamamak” şeklinde değerlendirmek doğru değildir.
Kaygı insan yaşamının doğal bir parçasıdır.
Asıl hedef, kaygının kişinin hayatını yönetmesini engellemek ve kişinin kaygı ortaya çıktığında bununla daha sağlıklı biçimde başa çıkabilmesini sağlamaktır.
Kişi zaman içerisinde:
“Kaygı hissedebilirim ve bununla başa çıkabilirim.”
düşüncesini geliştirebilir.
Panik Atak Terapisinde Kişiye Özel Yaklaşım
Her panik atak yaşayan kişinin hikâyesi farklıdır.
Bir kişi ilk atağını yoğun stres döneminde yaşamış olabilir.
Başka bir kişi belirli bir ortamda panik yaşamaya başlamış olabilir.
Bir başka kişi ise uzun süredir devam eden sağlık kaygılarının ardından panik belirtileri geliştirmiş olabilir.
Bu nedenle terapi sürecinin kişiye özel olması önemlidir.
Terapide yalnızca belirtilerin ortadan kaldırılması değil, panik belirtilerini sürdüren düşünce ve davranışların anlaşılması hedeflenebilir.
Girne’de Panik Atak Terapisi
Girne’de yaşayan veya Girne’de psikolojik destek almak isteyen kişiler panik atak ve panik bozukluk konusunda profesyonel yardım arayabilir.
Bir Girne psikolog ile gerçekleştirilecek ilk görüşmede kişinin yaşadığı panik belirtileri, bu belirtilerin ne zaman ortaya çıktığı, kişinin hangi durumlardan kaçındığı ve panik atakların günlük yaşam üzerindeki etkileri değerlendirilebilir.
Girne’de psikolog arayan kişilerin terapistin uzmanlık alanlarını, eğitimini, kullandığı psikoterapi yaklaşımını ve terapi sürecinin nasıl planlandığını araştırması önemlidir.
Özellikle panik atak gibi kişinin yaşamını ciddi şekilde etkileyebilen durumlarda terapötik sürecin sistematik ve kişiye özel biçimde yürütülmesi önem taşır.
Girne’de psikolog desteği arayan kişiler için yüz yüze psikoterapinin yanı sıra, uygun durumlarda online terapi seçenekleri de değerlendirilebilir.
Girne Psikolog Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?
Panik atak nedeniyle psikolog arayışında olan kişilerin bazı kriterleri değerlendirmesi faydalı olabilir.
Öncelikle psikoloğun eğitim ve uzmanlık alanı araştırılmalıdır.
Bunun yanında panik atak, panik bozukluk ve anksiyete bozukluklarıyla çalışma deneyimi de dikkate alınabilir.
Terapi yaklaşımının danışanın ihtiyaçlarına uygun olması önemlidir.
Ayrıca ilk görüşmeden itibaren kişinin kendisini rahat ifade edebildiği, yargılanmadığını hissettiği ve terapi sürecinin amaçlarını anlayabildiği bir çalışma ortamı oluşturulması değerlidir.
Girne psikolog arayışında yalnızca “en hızlı sonuç” veya “kaç seansta geçer?” gibi kriterlere odaklanmak yerine, terapistin yaklaşımı ve danışanın ihtiyaçları arasındaki uyuma bakmak daha sağlıklı bir değerlendirme olabilir.
Online Panik Atak Terapisi
Günümüzde psikolojik destek yalnızca yüz yüze görüşmelerle sınırlı değildir.
Uygun danışanlarda online terapi de değerlendirilebilir.
Online panik atak terapisi, kişinin bulunduğu yerden psikolojik destek almasına olanak sağlayabilir.
Özellikle terapi merkezine ulaşım konusunda güçlük yaşayan veya farklı bir bölgede bulunan kişiler açısından online görüşmeler pratik bir seçenek olabilir.
Ancak online terapinin her kişi ve her klinik durum için uygun olup olmadığı profesyonel değerlendirme sonucunda belirlenmelidir.
Panik Atak Terapisinde Terapi İlişkisinin Önemi
Psikoterapinin önemli unsurlarından biri terapist ve danışan arasındaki güvene dayalı çalışma ilişkisidir.
Panik atak yaşayan kişiler bazen çevreleri tarafından anlaşılmadıklarını hissedebilir.
“Bir şeyin yok.”
“Abartıyorsun.”
“Bunu düşünme.”
“Rahat ol.”
gibi ifadeler kişinin yaşadığı yoğunluğu azaltmayabilir.
Çünkü panik atak sırasında yaşanan korku kişi için oldukça gerçektir.
Terapi ortamında kişinin deneyimini açık biçimde anlatabilmesi, yaşadığı belirtileri anlamlandırabilmesi ve korkularını yargılanmadan ele alabilmesi önemlidir.
Panik Atak Terapisinde Hedefler Nelerdir?
Panik atak terapisinin hedefleri kişiye göre değişmekle birlikte genel olarak şu başlıklar üzerinde çalışılabilir:
- Panik atak belirtilerini tanımak.
- Panik döngüsünü anlamak.
- Bedensel duyumları daha gerçekçi yorumlamak.
- Felaketleştirici düşünceleri fark etmek.
- Otomatik düşünceleri değerlendirmek.
- Kaçınma davranışlarını azaltmak.
- Güvenlik davranışlarını fark etmek.
- Yeni panik atak geçirme korkusunu azaltmak.
- Belirsizliğe toleransı geliştirmek.
- Kaygıya karşı toleransı artırmak.
- Bedensel duyumlarla daha sağlıklı ilişki kurmak.
- Günlük yaşam aktivitelerini yeniden artırmak.
- Sosyal yaşamı genişletmek.
- Kişinin kendi başına baş etme becerilerini geliştirmek.
- Panik belirtileri karşısında daha işlevsel tepkiler geliştirmek.
Panik Atak Hakkında Sık Sorulan Sorular
Panik atak neden bir anda gelir?
Panik atak bazı kişilerde görünür bir tetikleyici olmadan da başlayabilir. Ancak kişinin bedenindeki küçük değişiklikleri fark etmesi, yoğun stres, kaygı veya bedensel duyumların tehdit olarak yorumlanması atağın başlamasında rol oynayabilir.
Panik atak tehlikeli midir?
Panik atak sırasında yaşanan belirtiler yoğun ve korkutucu olabilir. Ancak panik belirtilerinin değerlendirilmesinde fiziksel sağlık sorunlarının da göz önünde bulundurulması gerekir. Özellikle ilk kez ortaya çıkan veya şiddetli fiziksel belirtilerde tıbbi değerlendirme önemlidir.
Panik atak tedavi edilebilir mi?
Panik atak ve panik bozukluk için psikoterapi dahil çeşitli tedavi yaklaşımları bulunmaktadır. Uygun yaklaşım kişinin belirtilerine ve ihtiyaçlarına göre belirlenir.
Panik atak kaç seansta geçer?
Bunun herkes için geçerli bir sayısı yoktur. Terapi süresi belirtilerin şiddeti, sıklığı, kaçınma davranışları ve kişinin terapi hedefleri gibi faktörlere göre değişebilir.
Panik atak tekrarlar mı?
Bazı kişilerde panik ataklar tekrarlayabilir. Yeni bir atak geçirme korkusu da kaygıyı sürdürebilir. Terapi sürecinde bu korkunun ve panik döngüsünün üzerinde çalışılabilir.
Panik atak için hangi terapi uygulanır?
Bilişsel davranışçı terapi, panik atak ve panik bozuklukla çalışmada kullanılan önemli psikoterapi yaklaşımlarından biridir. Kişinin ihtiyaçlarına göre farklı psikoterapi yöntemleri de değerlendirilebilir.
Panik atak tamamen geçer mi?
Birçok kişi uygun tedaviyle belirtilerinde belirgin iyileşme yaşayabilir. Terapi sürecinin temel hedeflerinden biri kişinin panik korkusunun yaşamını yönetmesini engellemek ve kaygıyla daha işlevsel biçimde başa çıkmasını sağlamaktır.
Panik atak sırasında nefes egzersizi yapılır mı?
Uygun şekilde uygulanan nefes ve gevşeme çalışmaları bazı kişiler için yardımcı olabilir. Ancak bu çalışmalar tek başına bütün panik sorununu çözmek yerine terapi sürecinin bir parçası olarak değerlendirilebilir.
Panik atak yaşayan kişi psikoloğa gitmeli mi?
Panik ataklar kişinin günlük yaşamını, sosyal ilişkilerini, eğitimini, işini veya dışarı çıkma davranışlarını etkiliyorsa profesyonel destek almak faydalı olabilir.
Sonuç: Panik Atakla Yaşamınızı Sınırlamak Zorunda Değilsiniz
Panik atak, kişinin yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilen yoğun bir kaygı deneyimidir. Atak sırasında ortaya çıkan kalp çarpıntısı, nefes almakta zorlanma hissi, baş dönmesi, terleme, titreme ve kontrolü kaybetme korkusu kişiye ciddi bir tehlike yaşadığı hissini verebilir.
Ancak panik atakla ilgili en önemli noktalardan biri, kişinin yalnızca atağın kendisiyle değil, atağa verdiği anlam ve tepkiyle de mücadele ediyor olabilmesidir.
Bir kişi:
“Kalbim hızlı atıyor.”
düşüncesinden,
“Kalbim hızlı atıyor, demek ki ciddi bir şey oluyor.”
düşüncesine geçtiğinde kaygı daha da yükselebilir.
Kaygının yükselmesi bedensel belirtileri artırabilir ve bu belirtiler de yeni bir tehdit olarak yorumlanabilir.
Bu döngü kırılmadığında kişi zaman içerisinde kaçınma ve güvenlik davranışları geliştirebilir. Böylece başlangıçta yalnızca birkaç dakika süren panik atak, zaman içerisinde kişinin hayatındaki kararları belirleyen bir korkuya dönüşebilir.
Panik atak terapisi bu nedenle yalnızca atak sırasında rahatlamayı öğretmekten ibaret değildir. Terapide kişinin panikle ilgili düşünceleri, bedensel duyumları yorumlama biçimi, kaçınma davranışları, güvenlik davranışları, beklenti kaygısı ve günlük yaşam üzerindeki etkiler birlikte değerlendirilebilir.
Bilimsel temelli psikoterapi yaklaşımlarıyla kişinin panik döngüsünü anlaması, kaygı karşısında daha işlevsel davranışlar geliştirmesi ve kaçındığı yaşam alanlarına yeniden dönmesi hedeflenebilir.
Girne’de panik atak veya yoğun kaygı nedeniyle psikolojik destek arıyorsanız, bir Girne psikolog ile görüşerek yaşadığınız belirtilerin profesyonel biçimde değerlendirilmesini sağlayabilirsiniz.
Girne’de psikolog arayışında olan kişilerin terapi yaklaşımının, terapistin uzmanlık alanının ve terapi sürecinin kişisel ihtiyaçlara uygunluğunun değerlendirilmesi önemlidir.
Panik ataklar nedeniyle yaşamınızın giderek daraldığını, sürekli yeni bir atak geçirmekten korktuğunuzu veya bazı ortamlardan uzak durmaya başladığınızı düşünüyorsanız profesyonel destek almak önemli bir adım olabilir.
Amaç yaşamınızın geri kalanını panik ataklardan korkarak geçirmek değil; kaygıyı tanımayı, onunla baş etmeyi ve yaşamınızı yeniden kendi hedefleriniz doğrultusunda şekillendirmeyi öğrenmektir.
